Toàn cảnh Hội thảo
Theo CIT, việc phát triển hạ tầng trạm sạc xe điện (EV) tích hợp năng lượng mặt trời (NLMT) tại TP.HCM là một yêu cầu tất yếu, sản xuất phát hiện từ sự đồng bộ giữa các cam kết chính trị, chiến lược quốc gia gia và áp lực kinh tế - xã hội của đô thị. Cảnh này tạo ra động lực và cơ sở chiến lược để tái sinh cấu trúc hệ thống giao thông theo hướng vững chắc.
TP.HCM hiện có gần 9,2 triệu phương tiện tiện ích, trong đó giao thông khí sử dụng tổng lượng thải khoảng 40%, gây áp lực lớn lên tầng hạ tầng và môi trường. Việc phát triển đề án chuyển đổi xe hai bánh cho khoảng 400.000 tài xế công nghệ sẽ mở ra thị trường tiềm năng cho các nhà đầu tư hạ tầng sạc, đặc biệt là mô hình hóa pin, giúp nâng cao hiệu suất trong giai đoạn đầu.
Tuy nhiên, một rào cản chính là cân bằng giữa mạng lưới an toàn và phát triển NLMT. Trong khi định hướng phát triển, NLMT nhắm đến việc cung cấp điện cho tầng sạc thấp hơn rõ ràng vẫn tồn tại lo ngại về nguồn năng lượng tái tạo biến thiên thiên nhằm đảm bảo sự ổn định của mạng điện. Việc tích hợp công nghệ PV + BESS được xem là giải pháp kỹ thuật sau đó giúp giảm tốc độ tải cao và tăng độ tin cậy của hệ thống. Điều này đòi hỏi các cuộc đối thoại tập trung vào phương pháp tích hợp an toàn và hiệu quả.
Bên cạnh đó, cần xem xét các danh sách chính dành riêng cho hai phân khúc thị trường chính: sạc nhanh và đổi pin. Đối với ô điện, sạc nhanh yêu cầu công suất lớn, công nghệ phức tạp (sạc nhanh DC) và thường đi kèm giải pháp PV + BESS để hạn chế tác động đến mạng lưới điện. Trong khi đó, thị trường xe máy cần giải quyết bài toán không sạc thời hạn chế độ và thời gian chờ. Việc xây dựng pin và kết nối cổng tiêu chuẩn quốc gia là điều kiện tiên quyết để mô hình hóa pin có thể mở rộng mô-đun. Nếu thiếu tiêu chuẩn chung, trường sẽ bị phân mảnh, làm giảm hiệu quả đầu tư và mang lại lợi ích cho người dùng.
Năm mô hình trạm sạc xuất cho TP.HCM
Sau khi phân tích kinh nghiệm từ các trường thị trường tiên phong như: Trung Quốc, Hoa Kỳ, Bắc Âu, Australia và Ấn Độ, CIT đưa ra năm mô hình kỹ thuật - kinh tế tiềm năng cho TP.HCM:
1. Nối mạng (Grid + PV): Chi phí đầu tư thấp, dễ phát triển nhanh tại bãi đậu xe của tòa nhà văn phòng hoặc trung tâm thương mại. Mô hình này tận dụng “văn hóa tự sản phẩm tự tiêu” vốn đã được hình thành từ các dự án điện mặt trời áp dụng.
2. Tích hợp lưu trữ (Grid + PV + BESS): Giải pháp đảm bảo ổn định mạng điện, cho phép lưu trữ năng lượng mặt trời dư để sử dụng vào thời điểm cao điểm, giảm phụ tải đỉnh cao và cung cấp năng suất nhanh hơn. Phù hợp với các trung tâm sạc cộng đồng trên tốc độ cao hoặc trong khu công nghiệp.
3. Đổi pin (Hoán đổi pin): Phù hợp với thị trường xe điện, giải quyết vấn đề không có sạc tại nhà và thời gian chờ lâu.
4. Độc lập (Off-grid): Mô hình niche, dành cho khu vực đặc thù như Khu dự trữ sinh học Cần Giờ, nơi khó tiếp cận mạng điện hoặc không phù hợp về môi trường môi trường.
5. Vehicle-to-Grid – Xe đến mạng (V2G): Tầm nhìn dài hạn, cho phép xe điện xả năng lượng quay trở lại mạng để cung cấp hỗ trợ dịch vụ. Mô hình này cần phát triển khai thí điểm có kiểm soát (Hộp cát điều tiết) tại các khu đô thị mới hoặc đội xe doanh nghiệp tập trung, từ đó xây dựng khung pháp lý và kỹ thuật.
Các mô hình cần được nhìn nhận như một hệ thống sinh thái có tính tương hỗ, thay vì phát triển tách biệt. Trong thời gian ngắn, việc đầu tư hạ tầng đổi pin cho xe máy điện sẽ hình thành một đội xe pin được quản lý tập trung. Về trung và dài hạn, đội xe này có thể tham gia cung cấp dịch vụ V2G, tạo thành một phân tán máy ảo (VPP).
Đồng thời đề xuất CIT đưa ra một chương trình khuyến khích giai đoạn, nhằm tập trung nguồn lực và giải quyết tuần tự các thử thách, giúp TP.HCM đạt mục tiêu phát triển hạ tầng kiên cố và đồng bộ.
